Thị trường cá thịt trắng tại Nhật Bản đang có sự phân hóa rõ nét giữa các nguồn cung, trong đó Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là nhà xuất khẩu ổn định và giàu tiềm năng. Hiện Việt Nam đứng thứ ba, sau Mỹ và Nga, về kim ngạch xuất khẩu cá thịt trắng sang Nhật Bản. Nhờ hưởng lợi từ các ưu đãi thuế quan và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt của thị trường Nhật Bản, cá tra Việt Nam tiếp tục ghi nhận xu hướng tăng trưởng ổn định và tích cực.

Theo số liệu của ITC, nhập khẩu cá thịt trắng của Nhật Bản trong 8 tháng đầu năm 2025 tiếp tục tăng trưởng khả quan. Mỹ vẫn là nguồn cung lớn nhất, theo sau là Nga và Việt Nam.

Cá tra ngày càng phổ biến tại thị trường Nhật Bản

Trong 9 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Nhật Bản đạt 34 triệu USD, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2024. Riêng tháng 9, kim ngạch xuất khẩu tăng 12% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy nhu cầu nhập khẩu gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung các loài cá khai thác tự nhiên như cá minh thái và cá tuyết đang chịu áp lực giảm sản lượng do siết chặt hạn ngạch khai thác.

Philê cá tra đông lạnh tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực sang Nhật Bản, với kim ngạch gần 30 triệu USD trong 9 tháng, tăng 11%. Đáng chú ý, nhóm sản phẩm cá tra chế biến giá trị gia tăng ghi nhận mức tăng mạnh 47%, phản ánh nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng Nhật Bản đối với các sản phẩm tiện lợi. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm cá tra tươi, đông lạnh, nguyên con và cắt khúc khác tăng 39%, cho thấy sự mở rộng rõ nét trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu tại thị trường Nhật Bản.

Trong cơ cấu tiêu dùng cá thịt trắng tại Nhật Bản, philê cá tra hiện chỉ đứng sau philê và thịt cá minh thái Alaska, trở thành lựa chọn thay thế ngày càng phổ biến trong ngành thực phẩm chế biến, hệ thống nhà hàng và kênh bán lẻ.

Lợi thế CPTPP và sự thay đổi hành vi tiêu dùng

Sự tăng trưởng của cá tra Việt Nam tại Nhật Bản một phần đến từ các ưu đãi thuế quan theo Hiệp định CPTPP, giúp sản phẩm có mức giá cạnh tranh hơn so với nhiều nguồn cung khác. Lợi thế này đặc biệt rõ nét trong bối cảnh kinh tế Nhật Bản đang chững lại, khiến người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các sản phẩm có giá hợp lý, nguồn gốc ổn định và dễ chế biến.

Không chỉ phổ biến tại các siêu thị, cá tra Việt Nam gần đây còn được đưa vào thực đơn của chuỗi nhà hàng Kura Sushi – một trong những thương hiệu sushi lớn tại Nhật Bản. Việc cá tra xuất hiện trong thực đơn sushi góp phần khẳng định vị thế của thủy sản Việt Nam tại thị trường khó tính này, đồng thời cho thấy khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, quy trình nuôi trồng và chế biến.

Áp lực cạnh tranh và yêu cầu đa dạng hóa sản phẩm

Tuy triển vọng tích cực, áp lực cạnh tranh tại thị trường Nhật Bản đang gia tăng khi Nga thể hiện rõ ý định đẩy mạnh xuất khẩu thủy sản sang châu Á nhằm bù đắp sự suy giảm tại thị trường châu Âu. Nếu nguồn cung từ Nga, đặc biệt là các sản phẩm chế biến từ cá minh thái và cá tuyết, tăng mạnh, cạnh tranh về giá có thể trở nên gay gắt hơn.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy mạnh đa dạng hóa các sản phẩm giá trị gia tăng, tập trung phát triển các dòng sản phẩm tiện lợi như philê cắt miếng, sản phẩm tẩm bột, đóng gói sẵn hoặc chế biến chuyên biệt cho kênh dịch vụ ăn uống. Song song, việc đáp ứng đầy đủ các chứng nhận chất lượng, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và minh bạch quy trình sản xuất là yếu tố then chốt để củng cố uy tín với các nhà nhập khẩu Nhật Bản, hướng tới sự phát triển ổn định và bền vững tại thị trường này.

Triển vọng

Với đà tăng trưởng ổn định, sự hỗ trợ từ các ưu đãi thuế quan của Hiệp định CPTPP và xu hướng dịch chuyển sang nguồn thủy sản nuôi bền vững, Nhật Bản tiếp tục là thị trường giàu tiềm năng đối với cá tra Việt Nam. Việc đầu tư phát triển các sản phẩm chế biến sâu không chỉ giúp mở rộng thị phần mà còn góp phần nâng cao giá trị thương hiệu thủy sản Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.